Hoe maak je een authentiek portret voor je boekomslag?

Je naam komt op de omslag. Je foto misschien ook. Dan wil je daar wel staan als iemand die je zelf herkent. Bij een portret voor je boekomslag begin ik daarom met je boek en met jou. Wat heb je geschreven, en wat wil je van jezelf laten zien?

Die foto is een visuele kennismaking met jou als auteur. Hij kan vertrouwen wekken, het verhaal versterken en de lezer uitnodigen je boek op te pakken. Hieronder neem ik je mee door de voorbereiding, de sessie en de keuze voor de uiteindelijke foto. Met voorbeelden en praktische vragen voor je ontwerper, zodat je ook weet wat je voor de aanlevering moet afspreken.

Begin met een helder beeld van jezelf

Authenticiteit begint bij eerlijkheid. Dat klinkt nogal plechtig voor een portretfoto. Ik bedoel vooral: probeer geen schrijver te spelen die je niet bent. Welke kant van jezelf past bij dit boek?

Stel jezelf een paar vragen. Is je verhaal intiem, avontuurlijk of juist rauw? Past een open blik daarbij, of voelt een wat ingetogener portret logischer? En wil je vooral laten zien wie je bent als persoon, of wie je bent in je werk?

Je hoeft daar geen afgerond antwoord op te hebben voordat we elkaar spreken. Die vragen geven ons een begin. Ook je houding en de omgeving vertellen iets. Daarover schreef ik eerder in mijn artikel over waarom een portretfoto meer vertelt dan je gezicht.

Laat het genre meewegen

Bij een vakboek of zakelijk boek kan een open, rustige blik vertrouwen wekken. Voor een persoonlijk verhaal of memoir mag het portret misschien dichterbij komen. Bij een roman of thriller kun je iets van de sfeer van het boek laten terugkomen in het licht of de achtergrond.

Ik zie dat als manieren om te denken, niet als voorschriften. Een thriller verplicht je nergens toe om somber te kijken. Kijk vooral of de foto geloofwaardig voelt naast wat je hebt geschreven. Het genre helpt je kiezen, maar hoeft niet je gezichtsuitdrukking voor te schrijven.

Zoek uit waarom een portret je raakt

Blader door boekomslagen in jouw genre. Welke portretten houden je aandacht vast? Let op de houding, maar kijk ook naar het licht en de ruimte om iemand heen. Misschien spreekt een foto je aan doordat de achtergrond bijna niets doet. Of juist doordat je iets van iemands werkomgeving ziet.

Verzamel voorbeelden in een moodboard, bijvoorbeeld op Pinterest. Nodig me gerust uit voor dat moodboard. Zo krijg ik direct een idee van de stijl die je aanspreekt. Zet er gerust bij wat je mooi vindt. Anders zit ik naar die prachtige muur te kijken terwijl jij de blik bedoelde.

Neem ook de keuze voor kleur mee. Zwart-wit portretten kunnen laten zien hoe een omslag zonder kleurafleiding werkt. Twijfel je, lees dan mijn artikel over de keuze tussen zwart-wit en kleur en bespreek die keuze met je ontwerper.

Vraag vóór de sessie wat de ontwerper nodig heeft

Een foto kan op zichzelf goed werken en toch lastig in het ontwerp passen. Daarom vraag ik je om vooraf bij je uitgever of ontwerper na te gaan wat er nodig is. Dat verschilt per uitgever en per ontwerp.

• In welk bestandsformaat moet je de foto aanleveren, en met hoeveel resolutie?
• Komt het portret op de voorkant, de achterflap of beide? Is er een staand of liggend beeld nodig?
• Waar komen de titel en auteursnaam? Hoeveel ruimte moet daarvoor in de foto vrij blijven?
• Wil de uitgever één portret ontvangen of een paar foto's om uit te kiezen?
• Wie bepaalt de uiteindelijke keuze?

Geef die antwoorden door aan je fotograaf. Is er al een schets van de omslag, neem die dan mee. Voor de achterflap of je auteurspagina kan een headshot een optie zijn. Bespreek of dat past bij het ontwerp en of je daarvoor dezelfde foto wilt gebruiken.

Spreek af waar je de foto mag gebruiken

Bespreek vooraf ook het gebruik van de foto's. Wil je het portret alleen op de omslag en achterflap zetten, of ook op je website? Wil je het kunnen gebruiken voor aankondigingen en aan de pers kunnen geven?

Leg met je fotograaf vast welk gebruik is afgesproken en voor hoe lang. Vraag bij je uitgever na welk gebruik die voor ogen heeft en neem dat mee in de afspraken. Zo hoef je bij het aanleveren niet alsnog uit te zoeken of iedereen hetzelfde bedoelde.

Kies een achtergrond die iets toevoegt

Een strakke studio kan een tijdloos beeld geven. Op locatie kun je meer context laten zien: je werkkamer, een straat in je geboortestad of een plek die in je boek voorkomt. Bij een omgevingsportret laat ik die plek meevertellen.

Wel met mate. Je gezicht moet de aandacht kunnen vasthouden. Een werkkamer kan iets over je zeggen, maar je hoeft niet iedere plank van de boekenkast in beeld te hebben.

Denk ook aan de ruimte die het ontwerp vraagt. Komt er veel tekst rondom je portret, dan kan een rustige achtergrond helpen. Een plek uit je boek is een mooie mogelijkheid, zolang we daar ook een compositie kunnen maken waarin de titel leesbaar blijft. Bespreek dus de locatie én het ontwerp.

Trek iets aan waarin je jezelf herkent

Kies kleding die bij je past en niet van je gezicht afleidt. Zonder drukke opdruk of grote logo's geef je de ontwerper minder om rekening mee te houden. Zijn de kleuren van de omslag al bekend, leg je kledingkeuze daar dan eens naast.

Neem een tweede kledingstuk mee, zodat er iets te kiezen valt. Je hoeft geen rol aan te trekken. Als een jasje voor jou verkleed voelt, is dat iets om te bespreken.

Een notitieboekje of een voorwerp uit je boek mag mee als het iets vertelt. Vraag je wel af wat het toevoegt. Alleen iets vasthouden omdat je handen anders niets te doen hebben, vind ik geen sterke reden. Meer praktische voorbereiding vind je in mijn artikel over het voorbereiden van een portretshoot.

Eerst praten, dan rustig opwarmen

Ik begin met een gesprek over je boek, je werk en je motivatie. Wat wilde je schrijven, en waarom? Je hoeft niet meteen te gaan zitten met je beste auteursblik. Eerst praten geeft ons allebei meer houvast.

Daarna warmen we rustig op met het fotograferen. We zoeken naar een houding en een blik die bij je passen. Vaak ontstaan de meest echte momenten wanneer je ontspant en even vergeet dat de camera er is.

Tijdens de opnames houd ik ook de omslag in gedachten. Tussendoor kijken we terug: herken je jezelf, klopt de sfeer, werkt de houding? Zo kunnen we bijsturen terwijl we bezig zijn.

Laat licht en ruimte het ontwerp helpen

Zacht, natuurlijk licht geeft vaak een warme, toegankelijke uitstraling. Schaduwen kunnen spanning of diepte toevoegen. Ik kijk welke richting past bij jou en het boek. Niet iedere foto hoeft even licht en vriendelijk te zijn.

De compositie vraagt om dezelfde aandacht. Komt de titel bovenaan, dan kan ik extra ruimte boven je hoofd laten. Staat je naam naast je, dan kan ik je iets uit het midden plaatsen. Dat zijn keuzes die ik graag tijdens de sessie maak, met het ontwerp erbij.

Weet de uitgever nog niet of het staand of liggend wordt? Bespreek dan of we beide vastleggen. Met voldoende ruimte rondom je kan de ontwerper verschillende uitsneden bekijken. Spreek vooraf af waar die ruimte nodig is, zodat we daar gericht rekening mee houden.

Controleer de kwaliteit vóór het aanleveren

Een portret voor drukwerk moet vaak haarscherp zijn en voldoende resolutie hebben. Ik fotografeer in hoge kwaliteit. Tijdens de sessie let ik op een losse haarlok of een vouw in je kleding, zodat er later minder nabewerking nodig is.

Vraag je uitgever, ontwerper of drukker welke aanleverspecificaties gelden en geef die door. Laat voor het aanleveren controleren of het gekozen bestand daaraan voldoet, ook bij de uitsnede die de ontwerper wil gebruiken. Een scherpe indruk op je scherm is niet de volledige controle.

Werk de foto bij, houd je gezicht herkenbaar

Kleine correcties in licht, kleur en contrast kunnen een foto helpen. Een storende haarlok of vouw wegwerken kan ook. Maar de trek om je ogen en je lachrimpels horen bij je gezicht. Die wil ik niet behandelen alsof er iets mis mee is.

Overmatige retouche kan een portret afstandelijk en onecht maken. Bespreek daarom wat je wilt laten aanpassen en kijk naar wat je wilt behouden. Voor mij blijft de vraag of je jezelf nog herkent, ook wanneer je wat langer naar de foto kijkt.

Beoordeel de foto naast de titel

Kies je portret niet helemaal los van de omslag. Leg de foto naast de titel, of vraag de ontwerper om hem in het ontwerp te zetten. Dan zie je hoe de kleurtonen, letters en beeldverhoudingen samen werken.

Misschien blijkt de uitsnede te krap. Misschien vraagt de achtergrond te veel aandacht naast de letters. Bespreek dat samen. Je portret mag de lezer aantrekken, terwijl de titel en het thema van je boek voldoende ruimte houden.

Kijk ook even naar de kleine versie

Bekijk het ontwerp vervolgens klein, zoals je het in een webshop of op een telefoon zou zien. Blijft je blik duidelijk? Is je gezicht nog goed te onderscheiden? Kijk ook of de titel en je naam genoeg ruimte hebben.

Ga daarna terug naar je eerste vragen. Past de foto bij de sfeer van het boek? Laat hij zien wat je van jezelf wilde laten zien? En vooral: voelt dit als ik? Een mooie foto waar je zelf weinig mee hebt, zou ik nog eens rustig naast de andere keuzes leggen.

Een omslag waarop je jezelf terugziet

De voorbereiding geeft richting. Tijdens de sessie zoeken we samen verder, met aandacht voor de details die straks op de omslag zichtbaar zijn. Wanneer jouw persoonlijkheid in de foto zit, wordt de omslag mooier en geloofwaardiger. Dat is wat ik met mijn portretfotografie voor je wil maken: een foto waarin je jezelf terugziet.

Wil jij ook een portret dat perfect past bij jouw boekomslag?

Of je nu net je eerste boek schrijft of een ervaren auteur bent, ik help je graag bij het creëren van een beeld dat écht laat zien wie je bent.

E-mail: mail@michielheijmans.com
Telefoon: +31 6 263 26316