Waarom ik soms bang ben dat ik alles al gefotografeerd heb

Soms betrap ik mezelf op een vreemd soort vermoeidheid. Niet fysiek, maar visueel. Alsof mijn ogen verzadigd zijn. Alsof ik op een dag wakker werd en dacht: ik heb alles al gefotografeerd.

Elke straathoek lijkt bekend, elke scène voelt als een herhaling. En diep van binnen begint dan dat stemmetje te fluisteren: wat heb jij nog toe te voegen?

Dat vervelende gevoel dat alles al gemaakt is

Het is niet eens dat ik geen inspiratie heb. Sterker nog, mijn hoofd draait overuren en in mijn agenda vechten vrij werk en commerciële opdrachten om aandacht.

Maar in mijn straatfotografie zie ik vooral heel erg veel nieuwe straatfotografen allemaal hetzelfde werk maken. Begrijp me niet verkeerd: zo'n vier jaar geleden was ik die nieuwe straatfotograaf.

Ik zie 85mm lenzen die dezelfde portretten op afstand maken en erger me aan de 1.2 diafragma's. Dat vinden mensen al snel mooi, denk ik, en ik weet dat die foto op instagram belandt en vergeten wordt. Het zijn geen spannende foto's en naturlijk heb ik die ook ooit gemaakt.

Ik zie een 28mm lens van heel dichtbij op f/8 en snap die fotograaf beter, maar ook die foto's zijn al gemaakt. Soms zie ik een verborgen pareltje en kom terecht op Julia's Street Repeat en besef me dat dat pareltje ook 13 in een dozijn is. Alles is al gemaakt. Het knaagt.

Hetzelfde rondje, nog een keer

Misschien doet verandering van spijs eten en ik besluit om andere steden te selecteren voor mijn omzwervingen. Ze inspireren en een kort moment denk ik de heilige graal gevonden te hebben. Nieuwe steden, nieuwe beelden.

Dan kom ik thuis en leg ik ze naast mijn oude beelden. Toch wel weer veel overeenkomsten. Een andere achtergrond maakt niet dat het verhaal wezenlijk anders is.

Een man rent naar de trein en ik denk: 'Die heb ik al'. Alsof ik voetbalplaatjes spaar en alleen nog die ene keeper van die ene club moet hebben voordat mijn boek vol is.

Ik kijk eens ernstig voor me uit en herinner me plakboeken met plaatjes van het A-Team, een rode en een gele. Uren bracht ik door met het inplakken van de plaatjes, sparen voor nieuwe zakjes en het ruilen op het schoolplein. Toen het album vol was, begon het boek stof te verzamelen. Ik heb het nooit meer ingekeken.

Wat als ik mijn beste foto al gemaakt heb?

Serieus. Wat als dat zo is? Misschien is het de glazenwassende dame in Domburg, of het jongetje in de New Yorkse metro. Ik vind die foto in Parijs, van de dame met hoed op die oneindig brede trappen ook tof. Zouden dat mijn beste beelden dan zijn? Ben ik water naar de zee aan het dragen? Wie weet.

De twijfel slaat toe. Het voelt alsof ik een jaar heb getraind voor de Nijmeegse Vierdaagse en het bestuur op de dag voor de start besluit om nooit meer de Vierdaagse te organiseren. Wat nu?

Ik voel frustratie. Vooral frustratie en eigenlijk gewoon helemaal geen zin om überhaupt weer die straat op te gaan. Waar doe ik het eigenlijk voor. Ik herhaal mezelf, keer op keer. De koekt lijkt op, of?

Het is maar hoe je ernaar kijkt.

Op YouTube zie ik Hayden vertellen dat hij geleefd door de drang naar likes en views zijn YouTube kanaal heeft verwijderd. 1.000.000 abonnees weg, deals met bijvoorbeeld Sony weg en Jezus heeft hem geholpen om de waanzin te verwijderen.

Ik schrik. Dit gevoel van alles gedaan hebben kan je knettergek maken. Hayden in dit geval, ik ben daar gelukkig nog lang niet.

Ik bekijk zijn tweede video op zijn nieuwe kanaal en besef me dat hij op dit, net opgestarte kanaal, weer exact hetzelfde doet als op zijn oude kanaal. Photobattles en dergelijke. Populair. Niks nieuws.

Gedachteloos scroll ik door mijn eigen foto's op mijn website en zie verandering. Verbetering. Mijn oudere foto's en recente foto's passen prima naast elkaar, maar het licht is anders. Ik open mijn instagram. Dezelfde verandering.

Mijn oude foto's zijn soms wat donker en vlak, en ik lijk op zoek te zijn naar licht, veel meer op zoek te zijn naar licht in die nieuwe foto's. Interessant.

Anders kijken

Ik denk dat ik zelf niet zo erg veranderd ben. En misschien is het logisch dat ik dan denk steeds maar weer hetzelfde te maken. Verandering komt langzaam en zit in kleine dingen. Het lijkt erop dat ik wel zeker nieuwe dingen aan het maken ben. Niet omdat ik anders ben geworden, maar omdat ik anders ben gaan kijken.

Dingen vallen op hun plek. Ik snap beter waarom ik veel straatfotografie-foto's niet meer zo interessant vind. Ik snap waarom ik die drang hou naar een beter beeld, mijn blik verandert immers.

Wat ik gisteren mooi vond, hoeft vandaag niet meer mooi te zijn. Een foto is een samenspel van het moment en jouw gevoel op dat moment. En mijn twijfel heeft dat gevoel geblokkeerd, zo lijkt het.

Misschien is het niet erg om af en toe dat vervelende stemmetje te horen. Het dwingt je om opnieuw te kijken, niet naar de wereld, maar naar jezelf als fotograaf.

Want zelfs als je alles al eens heb gefotografeerd, dan nog is vandaag anders. Het licht valt net even anders. Je stemming is nieuw. En precies daar, in dat verschil, zit de reden waarom ik toch weer de straat op ga. Om opnieuw te zien wat ik dacht al te kennen.

Dit artikel verscheen eerder op Photofacts.nl (het grootste fotografieplatform van Nederland), waarvoor ik sinds 2025 elke maand een column schrijf.